EDİTÖRÜN SEÇİMİ: MİLLî MÜCADELE EDEBİYATI

2018 yılı itibariyle 99. kez kutladığımız 19 Mayıs Atatürk’ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı dolayısıyla sizin için 8 Milli Mücadele romanını derledik.

19 Mayıs Atatürk’ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı kutlu olsun!

15 Mayıs 1919’da Yunanlıların İzmir’i işgaliyle başlayan ve aralıksız üç yıl süren Millî Mücadele (yaygın adıyla Kurtuluş Savaşı), Türk romanının ele aldığı önemli konulardan biridir. 1922’den günümüze uzanan süreçte Milli Mücadele temasının romana çeşitli şekillerde yansıdığı görülür.

Önemli gördüğümüz 8 Milli Mücadele romanını sizler için derledik.

19 Mayıs Atatürk’ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı kutlu olsun!



Önemli gördüğümüz 8 Milli Mücadele Romanı

Ateşten GömlekHalide Edib Adıvar (1922)

 

İlk Milli Mücadele romanı olan Ateşten Gömlek, Mütareke İstanbul’unda başlayıp Anadolu’ya uzanır. Ateşten Gömlek’i diğer Milli Mücadele romanlarından ayıran en önemli özelliği, Millî Mücadele’yi, “içeriden” bir gözle anlatmasıdır. İzmir’in işgaliyle, eşini ve çocuğunu kaybeden Ayşe İstanbul’a gelir. Peyami ve arkadaşlarıyla birlikte Sultanahmet Mitingi’ne katılır. Ayşe bir kağnıya atlayarak Kuva-yı Milliye’ye katılmak üzere Anadolu’ya geçer. Peyami ve Binbaşı İhsan da Ayşe’nin ardından Milli Mücadele’ye katılırlar. Bu arada hem Peyami hem de Binbaşı İhsan Ayşe’ye aşık olur. Bu aşk her ikisi için de ateşten bir gömleğe dönüşür.

Vurun KahpeyeHalide Edib Adıvar (1923)

Vurun Kahpeye’de adı verilmeyen bir Anadolu kasabasına yeni atanan idealist öğretmen Aliye ve cahil, gerici, Kuva-yı Milliye karşıtı kasaba halkı arasındaki mücadele anlatılır. Bir yanda Millî Mücadele’nin kasabadaki akisleri diğer yanda da cephedeki mücadelenin anlatıldığı romanın tezi “din adamı – aydın” tezadı üzerine kurulmuştur. Vurun Kahpeye, Halide Edip Adıvar’ın diğer romanı Ateşten Gömlek’e göre daha ideolojik bir bakış açısıyla ve Cumhuriyet değerleri çevresinde kaleme alınmıştır.

Dikmen YıldızıAka Gündüz (1927)

Millî Mücadele’ye İstanbul üzerinden değil de doğrudan Anadolu’dan bakan Dikmen Yıldızı, Yıldız karakterinin öyküsüne yoğunlaşır ve Mili Mücadele’yi geride bir fon olarak kullanır. Romanda nişanlısı Murat’ın  gizli bir görevle cepheye gidişinin ardından gelen ölüm haberiyle psikolojik durumu bozulan ve sanrılar görmeye başlayan Yıldız,  bir süre sonra Murat’ın babası Beybaba ile birlikte Anadolu’ya gider. Yıldız, yolculuk boyunca cephede savaşan erleri, cepheye mermi taşıyan çocukları, yaşlıları ve kadınları görüp yolda tanıştığı kadınlarla konuştuktan sonra kendi derdini unutmaya başlar.

YabanYakup Kadri Karaosmanoğlu (1932)

Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Orta Anadolu’da iki köy resmi çizer Yaban’da: Milliyet hissinden mahrum, savaşmaktan yorgun düşmüş, geçim kaygısında olan, bu yüzden de Millî Mücadele’ye katkısı olmayan bir köy ve Millî Mücadele için çalışan bir komşu köy. Köy gerçeğinin tartışıldığı romanda köylü halkı sömüren, onu Yunan’la iş birliğine sevk eden eşraf ve din adamları teması üzerinde durulur.

Esir Şehir Üçlemesi – Kemal Tahir (1956)

Esir Şehir Üçlemesi edebiyatımızın başyapıtlarındandır. Esir Şehrin İnsanları (1956) , Esir Şehrin Mahpusu (1962) ve  Yol Ayrımı  (1971) adlı romanlardan oluşan bu nehir roman dizisinde olaylar Milli Mücadele döneminden savaş sonrası yıllara kadar uzanır. Roman dizisinin ilk kitabı olan Esir Şehrin İnsanları‘nda Kemal Tahir, Mütareke Dönemi Osmanlı aydınının ve İstanbul’unun mücadelesini ele alır.  Esir Şehir Üçlemesi‘nin ikinci cildi Esir Şehrin Mahpusu’nda roman kahramanı Kâmil Bey’in  hapiste kendisiyle, ailesiyle  ve ait olduğu Osmanlı aristokrasisiyle girdiği hesaplaşma ele alınır. Üçlemenin son halkası Yol Ayrımı‘nda ise Serbest Fırka’nın kuruluşu, Darülfünun’da meydana gelen ayaklanmalar, İstanbul sokakları ve tarihin derinliğinde kalan ayrıntılar ekseninde savaştan zaferle çıkmış bir milletin demokrasi yolunda attığı bebek adımlarının izdüşümleri aktarılır.

Küçük AğaTarık Buğra (1963)

Birinci Dünya Savaşı’nda sağ kolunu kaybeden, hayatının anlamını Kurtuluş Mücadelesi ile tekrar kazanan Salih, Yüzbaşı rütbesiyle görev yapan ve Kuvayı Milliye’ye büyük hizmetler veren bir asker Doktor Haydar Bey,  cephede büyük başarılar gösteren, düzenli orduya geçme kararı alındığında zıt fikirleri benimseyen ve çete reisi olan Çerkes Ethem… Tarık Buğra, Küçük Ağa’da Kurtuluş Savaşı’nın Anadolu’da küçük bir kasabadaki görünüşünü vatan sevgisi ve bağımsızlık duygusu temalarıyla ele alır.

Sırtlan PayıAttilâ İlhan (1974)

Attilâ İlhan’ın kaleme aldığı Aynanın İçindekiler dizisinin ikinci romanı olan Sırtlan Payı, bir yandan 27 Mayıs darbesinin siyasal panorasını çizerken bir yandan da Balkan ve Birinci Dünya savaşları ile Milli Mücadele döneminden kesitler verir. Attilâ İlhan’ın Milli Mücadele dönemine diyalektik bir bakışla yaklaşarak olayın yalnızca kendisini değil, onu doğuran nedenleri ve ortaya çıkardığı sonuçları da ele alması, Sırtlan Payı romanını alışılagelmiş Millî Mücadele romanlarından farklı kılar.

Şu Çılgın TürklerTurgut Özakman (2005)

Yayınlandığı dönemde adından çokça söz edilen bir belgesel roman üçlemesinin ilki olan Şu Çılgın Türkler, Türk halkına, tarihini, “milliyet” bilincini tekrar hatırlatan, kendine dönük bir muhasebe yaptıran, didaktik bir gayeyle yazılmıştır. Turgut Özakman, tarihi belgelerden yola çıkarak Millî Mücadele sürecini romanlaştırmıştır.

Şu Çılgın Türkler belgesel roman üçlemesinin devamı:  Diriliş: Çanakkale 1915,  Cumhuriyet: Türk Mucizesi (2 Kitap)

 

Sevgi Ekicigil

sevgiekicigil.com

 




Yorum Yapmasam Olmaz :)