OKUMA ÖNERİLERİ: YUNAN EDEBİYATI

Şiirden destana, felsefeden romana pek çok türde eseri barındıran Yunan edebiyatı, okuru adeta içine çeken dipsiz bir kuyu! Dünya edebiyatlarına yön veren köklü Yunan edebiyatının geçmişten günümüze 13 önemli yazarını ve eserlerini sizler için derledik.

έχετε μια ωραία ανάγνωση!  – İyi Okumalar!

1. Tarih – Herodotos

tarih heredotos

Halikarnasoslu Herodotos’un dokuz kitaplık araştırması olan Tarih,  her entelektüelin okuması gereken başucu kitaplarından biri. Batı tarih yazımının atası ve ilk büyük yazarı olarak kabul edilen Herodotos, Cicero tarafından, “tarihin babası” olarak adlandırılmıştır. Herodotos’un, Anadolu, Mısır ve Akdeniz ülkelerine yaptığı geziler sonrasında bilge rahipler ve tanıklarla konuşmaları, gördüğü yerler, heykeller, anıtlar ve  belgelerden toparladıklarıyla ortaya çıkardığı bu eser, MÖ 490-479 yılları arasında cereyan eden Yunan-Pers Savaşlarını  tüm ayrıntılarıyla ele alır.

2. İlyada – Homeros

ilyada homeros

Hayatı hakkında kesin bir bilgi olmamakla birlikte MÖ IX. yüzyılda Sakız Adası’nda yaşadığı sanılan Homeros tarafından kaleme alınan İlyada, Odysseia ile birlikte Batı Edebiyatı’nın en eski örneği ve gelmiş geçmiş en güzel epik şiirlerden biri kabul edilir. İlyada konu edindiği döneme ışık tutan, günümüz edebiyatının hemen her türünü etkilemeyi başarmış  klasik bir eserdir. Antik Yunan’da neredeyse kutsal kitap sayılan bu destan,  dokuz yıl süren Troya Savaşı’nın elli bir günlük bir kısmını anlatır.

3. Devlet – Platon

devlet platon

Arap dünyasında ve Türkçede Eflatun adıyla tanınan büyük Yunan filozofu Platon’un kaleme aldığı Devlet, günümüz devlet felsefesinin temel kaynaklarından biridir.  Sokrates’in en parlak öğrencisi olan Platon, onun sağlıklı ve mutlu bir toplum hayatı için düşündüğü devlet modelini adalet, doğruluk, erdem ve ahlaksızlık hakkındaki görüşleriyle harmanlayarak kaleme almıştır.

4. Ruh Üzerine – Aristoteles

ruh-uzerine-aristoteles

Özgün adı Peri Psykhes olan bu eser, Tricot’un Fransızca eserinden dilimize kazandırıldığı için Ruh Üzerine adıyla tanınır.  Ruh Üzerine, Aristoteles‘in en önemli eserlerinden biridir ve klasik psikolojinin temelidir. Bu kitabın konusunu oluşturan genel hayat teorisi, bütün doğa felsefesinin doruk noktasıdır. Bu eser, Aristo Felsefesi’ni yakından tanımak isteyenlerin okuması gereken kitaplar arasındadır.

5. Şiirler – Sappho

siirler-sappho

Yunan lirizminin büyük şairlerinden olan ve aristokrat bir aileden gelen Sappho, MÖ VII. ve VI. yüzyıllarda bugün Midilli adıyla anılan Lesbos adasında yaşamıştır. Antik Yunan döneminde erkek egemen sistemi eleştiren ve kadın haklarının ilk savunucularından olan Sappho, aynı zamanda bilinen ilk kadın şairdir. Sappho’nun lirik şiirleri, tutucu çevrelerce erotik bulundukları için korunmamış ve geriye çok az parça kalmıştır.

6. Çağdaş Yunan Edebiyatı Antolojisi – Ari Çokona

cagdas-yunan-edebiyati-antolojisi-ari-cokona

Ari Çokona’nın hazırladığı Çağdaş Yunan Edebiyatı Antolojisi, farklı yazarların gözünden çağdaş Yunanistan’ın son yüzyılına ışık tutan eserlerdendir. Antolojide edebi değerlerinin yanı sıra, Yunan toplumunun sosyal, siyasal ve kültürel gelişimini ortaya koyan eserler de yer alır.  Yeni Atina Ekolü’nden yazarlarla başlayan antoloji, Yunan halkının 20. yüzyıl tarihi ve yazarların bağlı oldukları ekolleri ve eserlerinin edebi özellikleri hakkında okurlara ayrıntılı bilgi sunar.

7. Zorba – Nikos Kazancakis

Varoluşçuluk akımını benimseyen ve çağdaş Yunan edebiyatının en ünlü isimlerinden biri olan Nikos Kazancakis‘in 1946 yılında kaleme aldığı romanı Zorba, onun olgunluk dönemi eserlerinden biridir. Zorba, Aleksi Zorba adında Makedonyalı bir adamla Girit’e gidip orada bir linyit yatağı işletmek isteyen entelektüel bir adamın kesişen hayatlarını konu alır. Otobiyografik nitelikteki bu roman, 1964 yılında “Zorba the Greek” adıyla sinemaya da uyarlanmıştır.

8. Bir Şairin Günlüğü – Yorgo Seferis

Gençlik yıllarından başlayarak günlükler tutan, İzmir doğumlu Yorgo Seferis’in “şiir sanatı ve okuma yazma notları”  niteliğinde olanlarının derlendiği Bir Şairin Günlüğü 1960’lı yılların sonunda okuyucularla buluşmuştur. Hareketli kent yaşamından, bunaltıcı politik tartışmalardan kurtulmayı hayal eden şairin günlük notlarından, şiir üzerine düşüncelerinden ve çocukluğunu geçirdiği İzmir üzerine kaleme aldığı notlardan oluşan bu eser barış, sevgi, özgürlük ve insan sevgisi temalarını içerir.

9. Suskun Derin Sular, Tasula’nın Kaçırılması – Rhea Galanaki

Suskun derin sular rhea galanaki

1947 doğumlu Rhea Galanaki, Yunan Yazarlar Derneği’nin kurucu üyesi ve çağdaş Yunan edebiyatının önemli isimlerinden biridir.  Suskun Derin  Sular‘da Girit’in Iraklıya şehrinde yaşayan ve yörenin büyük ailelerinden birine mensup bir direniş lideri olan Kundokostas’ın yörenin diğer büyük ailelerinden birinin kızı Tasula’yı kaçırmasıyla başlayan olaylar silsilesi anlatılır. 1999 yılında Eleni, or Nobody romanıyla Nikos Kazancakis Ödülü‘ne layık görülen Rhea Galanaki’nin Türkçe’ye çevrilen bir diğer eseri de İsmail Ferik Paşa’nın Hayatı’ dır.

10. Bütün Şiirleri – Konstantinos Kavafis

butun-siirleri-konstantinos-kavafis

İskenderiye doğumlu Konstantinos Kavafis, çağdaş Yunan şiirinin önde gelen isimlerinden biridir. En önemli şiirlerini 40 yaşından sonra yayımladığı için kendisini “yaşlılığın şairi” olarak nitelendirmiştir. Konularının çok büyük bir bölümünü tarihten, özellikle de Helenistik dönem ve Bizans döneminden alan Kavafis’in şiirinde zaman, mekan ve özel adlar çok önemlidir. Herkül Milas ve Özdemir İnce’nin çevirisiyle okurlarla buluşan Bütün Şiirleri adlı eser, Kavafis’in şiirlerinin daha iyi anlaşılmasını sağlayacak notlar da içerir.

11. Çılgın Nar Ağacı – Odisseus Elitis

cilgin-nar-agaci-odisseus-elitis

Çılgın Nar Ağacı, 20. yüzyıl Yunan şiirinin en büyük ustalarından biri olan Nobel Ödüllü şair Odisseus Elitis’in Yönelişler adlı ilk kitabından Ağıt ve Acılar Haftası adlı son kitabına kadar kaleme aldığı şiirlerin bir derlemesidir. Hayatı Girit, Midilli ve Atina üçgeninde geçen Elitis’in güneş, deniz ve doğa tutkusuyla yazdığı bu şiirlerde canlı, çarpıcı imgelerle eşsiz bir lirizm göze çarpar. Ege’nin renklerini ve canlılığını geniş bir kültür birikimiyle betimlediği bu şiirler, Cevat Çapan’ın çevirisiyle Türk okurlarıyla buluşuyor.

12. Leonis – Yorgos Theotokas

leonis-istanbul-yorgos-theotokas

Yunan Edebiyatı’nın Küçük Asya kökenli en önemli ustalarından biri olan Yorgos Theotokas romanı Leonis – Bir Dünyanın Merkezindeki Şehir: İstanbul 1914-1922, ilk gençliğe yeni adımını atmış başkarakteri Leonis’in gözünden onun hayatının merkezinde yer alan İstanbul’u anlatır. 1914-1922 dönemine tanıklık eden bu roman kendini ve kentini tanımanın, büyümenin, öğrenmenin, acının, aşkın, kaybın ve savaşın çerçevesini çizdiği otobiyografik nitelikli bir başyapıttır.

13. Yakan Işık – Kostas Varnalis

yakan-isik-kostas-varnalis

1884 yılında Burgaz’da doğan çağdaş Yunan şairlerinden biri olan Kostas Varnalis‘in üçüncü şiir kitabı olan Yakan Işık, Antik Yunan ve Hristiyan Mitolojisi, Yunanistan tarihi ve Marksizm göndermeleriyle yüklüdür.  Varnalis’in hiciv dolu anlatımıyla kaleme alınan bu eser,1922 yılında yayımlanmasının ardından şairin öğretmenlik görevini bırakmasına neden olmuştur.


Yunan edebiyatı

Dünya edebiyatının en eski ve en zengin kaynağı olan Eski Yunan edebiyatı, kendisinden sonra yazılan pek çok metne kaynaklık etmiştir. Hint-Avrupa dil ailesinde başlı başına bir kol oluşturan Yunan dili, 4000 yıllık bir geçmişe sahiptir.  Şiirle başlayan bu köklü edebiyat, günümüz Yunanistan’ın da roman, öykü türünde eserler veren başarılı Yunan yazarlarıyla varlığını sürdürmektedir.

 




Yorum Yapmasam Olmaz :)