TIRZA: MODERN ZAMANLAR VE SAPLANTI

Kitabın ismine aldanmayalım. Tirza‘nın ana karakteri son derece sıkıcı bir burjuva varoluşu içinde yaşayan, emeklilik yaşının eşiğinde bir Amsterdamlı olan Jörgen Hofmeester.

tirza-film

Tirza-Arnon-GrunbergKüçük kızı Tirza’ya takıntılı bir şekilde bağlı. Kendini kızına ve onun hayatını kolaylaştırmaya adamış. Kitap editörü olan Hofmeester yemek yapmayı çok seviyor, klasik müzik dinliyor ve işinin gereği de bolca okuyor. Kızlarını da benzer dünya görüşüyle yetiştirmeye çalışmış. Büyük kızında bunu başaramamış fakat Tirza’dan umutlu. Karısının başka bir adam için evi terk etmesinin ardından kendi evine, yani içine kapanarak hayatına devam etmiş.

Zaten başka bir hayatı hiç düşünmemiş. Karısının kurallara uymaması ve her anne gibi çocuklarını yetiştirmeyi seçmemesi, Hofmeester gibi bir karakter için zorlu bir yolun başlangıcı niteliğinde. Bu eksikliği hissettirmemek için olağanüstü bir çaba sarf etmek zorunda kalması, kendi hayatını yaşamasına hep engel teşkil etmiş. Elbette her etkinin bir tepkisi olduğundan karısının Hofmeester’ı neden terk ettiğini anlamak için de müneccim olmaya gerek yok.

Tirza_Arnon_Grunberg

Kitap Tirza’nın uzun soluklu bir Afrika gezisine çıkmadan önce babasının düzenlediği veda partisiyle açılıyor. Parti için özenle suşi hazırlarken yapacağı konuşmaya kadar her detayı düşünen Hofmeester, kimsenin unutamayacağı bir gece düzenlemekte oldukça kararlı. İnsanoğlu planlar yaparken ve hayatının bu planlar üzerinden akıp gideceğini düşünürken evren ona güler. Planlarında ısrar etmeye devam ederse her seferinde daha ağır şakalarla karşılaşabilir. Hofmeester, kendisi ve kızı için elleriyle yaptığı bu korunaklı yuvanın dağılmak üzere olduğunun farkında. Tirza’nın büyümesi, artık onun hayatını kontrol edemeyeceği anlamına geliyor. Eskiden babası her istediğinde çello çalan küçük kız yuvadan uçuyor. Üstelik Afrika kökenli Müslüman bir gençle. Hofmeester gibi kültürlü ve modern bir babanın böyle şeylere takılması, başta kulağa biraz saçma gelebilir.

Hikâyenin arka planında 11 Eylül saldırısı ve sonuçları yatıyor. Hofmeester normal kabul edilenden epeyce fazla takıntıya ve kurala sahip. 11 Eylül sonrasında çıkan ekonomik krizle işini kaybetmiş. Yine de sanki hiç kovulmamış gibi her gün aynı saatte evden çıkıp işe gitmeye devam etmiş. Pek tabii, gidecek bir işi olmadığından havalimanına giderek kalabalıklar içinde kaybolmuş.

Tirza

 

 

Hofmeester’a göre tüm bunların tek bir sorumlusu var: 11 Eylül olaylarında adını sıkça duyduğumuz Muhammet Atta. Gördüğü her esmer tenli Müslüman, onun için potansiyel bir Muhammet Atta ve biricik kızı -kafasında bu tanımlaya oturttuğu biriyle- Afrika’ya doğru yola çıkıyor. Hofmeester kızını korumayı başarabilecek mi? Tirza’nın gerçekten Faslı erkek arkadaşından korunmaya ihtiyacı var mı?

 

arnon-grunbergTirza‘nın yazarı Hollandalı Arnon Grünberg, modern dünya insanının çelişkilerini, acılarını ve yalnızlığını kağıda çok iyi aktarmış. Her sayfasıyla gittikçe derinleşen psikolojik analizleri keyifle okudum doğrusu. Saplantılar, ön yargılar ve bastırılmış duygular herkes için tehlike içerir. Belki de en önemlisi objektifliğimizi kaybettirir ki bu da bakış açımızı etkileyeceğinden- hayatımızı hiç istemediğimiz bir yöne doğru ilerletebilir. Mükemmellik takıntısının vücut bulmuş hali olan Hofmeester için hayat hepimizden daha zor ilerlemekte. Gerçekle hayali, tehlikeyle güvenliği idrak edebilecek bilinci çoktan kaybetmiş. Kafasında oturtmaya çalıştığı kuralların dışına çıkılmış. İnsan için herhalde en kötü hayal kırıklığı, yıllarca doğruluğuna inandığı sistemin bir anda yıkılmasıdır. Oysaki kendimizi korumanın en güzel yolu dünyaya bakış açımızı mümkün mertebe esnek tutabilmekte. Hayatın akışını hiç kimse kontrol edemez. İnsan eliyle yapılan en mükemmel sistemler bile bir gün yıkılmaya mahkum.

 

tirza

 

Kitap okumaya vaktim yok diyenler için Tirza, Hollandalı yönetmen Rudolf van den Berg tarafından 2010’da sinemaya uyarlandı. Elbette kitap çok daha güzel. Filmde kurguyu biraz değiştirmek zorunda kalmışlar ve hikâyede boşluklar oluşmuş. Buna rağmen filmi de başarılı bulduğumu söyleyebilirim. Tirza, son dönemde okuduğum en iyi kitaplar arasında yerini aldı.

 

 

 

 

 

Tirza’nın film uyarlaması hakkında fikir sahibi olmak için:

 

 Kompakt Disk

http://kompaktdisk.blogspot.com.tr/

Yorum Yapmasam Olmaz :)